Erik

Soms weet ik niet meer wat de dag of de datum van vandaag is. Dat is een goed teken denk ik. Teken dat ik het naar mijn zin heb en dat ik ben ‘gewend’ aan het hier zijn. Vier en een halve maand voelt lang, lang weg van thuis, lange tijd in een compleet andere wereld. Toch gaat de tijd ook erg snel, ik ben al over de helft van mijn reis. Ik ben hier van heimwee- wat doe ik hier, ik wil naar huis, via verbazing en verwondering; wat een warmte, wat een kleurrijke chaos en wat een armoede- naar gewenning gegaan. De gastvrijheid van de mensen en de vanzelfsprekendheid waarmee ze me tegemoet treden is hartverwarmend en dat maakt dat ik me hier thuis voel.

Tijdens het werken voor Cuenta Conmigo merk ik hoe moeilijk het is om te bereiken wat je voor ogen hebt in een land waar meer dan de helft van de bevolking in armoede leeft en waar er vrijwel geen geestelijke gezondheidszorg bestaat. Vorige week stond ik ook in oog met Erik. Door slechts over hem te lezen en verhalen over hem te horen was het al de meest trieste en meest indrukwekkende casus van allemaal. 

Erik is een man van rond de 30 die al ruim tien jaar psychotisch is, waarschijnlijk begonnen toen hij uitkwam voor zijn homoseksualiteit. Sinds een jaar heeft zijn familie Erik opgesloten in een stenen schuurtje met metalen hek/deur achter het huis. Hij komt niet uit zijn schuurtje want dan loopt ie weg.  Het hek blijft dus dicht. S nachts schreeuwt hij hard en houdt hij zijn familie en zijn buren wakker. Overdag praat hij voortdurend in zichzelf, hij brengt al een jaar lang zijn dagen in zijn schuurtje door. Hij heeft geen idee van dag en nacht en krijgt zijn rookwaar en eten door het hek aangereikt. Om hem te wassen moet Erik voor het hek komen staan en de sproeien ze hem schoon met een tuinslang.

Cuenta Conmigo is al een tijdje bij de situatie betrokken en verschillende hulpverleners hebben zich om Erik bekommerd. Hij heeft een tijdje medicatie gekregen, injecties. Ook dit door het hek heen; Erik met zijn ontblote bil tegen t hek, en dan tussen de tralies door prikken. Met de medicijnen die Erik kreeg ging het een klein beetje beter maar volledig psychosevrij is hij niet geweest. Zoals voor wel meer patienten zijn ook voor Erik de nodige medicijnen zijn niet altijd voorhanden of  is er niemand die ze hem kan geven. Erik is op dit moment zonder enige vorm van behandeling. 

De afgelopen weken heb ik samen met Karla vier keer voor de deur van de familie gestaan om Erik te kunnen bezoeken. Steeds werd ons gezegd dat we niet naar binnen konden. Afgelopen week mochten we dan toch even bij Erik kijken. Ik schrok verschrikkelijk. Erik stond daar als een dier in een kooi. Lange haren en lange nagels, ongewassen en in vieze kleren voortdurend hardop pratend, ik kon er geen touw aan vast knopen. Met grote ogen keek hij Karla en mij aan, er ging dreiging van hem uit, het was beangstigend, triest en mensonterend tegelijk. Ik probeerde en kort gesprek; of hij wist waar hij was en wie wij waren. Ik kreeg geen zinnig antwoord, slechts een niet te volgen luide spraakwaterval. Tegen zijn nichtje die ons in de keuken van het huis opwachtte probeerde ik te zeggen dat Erik heel erg psychotisch is, en dat het mij geen slecht idee lijkt weer met de medicatie te starten. Het voelde wat ongemakkelijk want ze keek me super defensief aan en zei niets. Ze knikte alleen een beetje met een flauw glimlachje. Alsof ze wilde zeggen ´jaja, weer zo’n welgemeend advies, mens je weet niet half waar je je het over hebt’.

Karla vertelt me dat de familie heel veel kritiek heeft gekregen van alle kanten. En ik denk bij mezelf ja logisch, het is echt verschrikkelijk wat hier gebeurt. Maar welke keuze hebben zijn moeder en nichtje? Medicijnen zijn er niet altijd of zijn erg duur, er is geen kliniek waar ze hem heen kunnen brengen, de rest van de familie woont of werkt elders en hem aan zijn lot overlaten op straat is ook geen optie. Al een hele tijd leven ze met de psychotische Erik en er is geen zicht op verandering. Daarbij is de familie waarschijnlijk alle commentaar en bemoeienissen van anderen zat. Het lijkt erop dat zijn moeder, die inmiddels de 70 gepasseerd is, zich bij de situatie heeft neergelegd en ik moet eerlijk zeggen dat ik ook niet goed zou weten wat te doen. 

Dit wel een van de meest extreme situaties die ik gezien heb en zijn niet alle psychiatrische patiënten er zo slecht aan toe god zijdank. Op het moment zijn er 50 patiënten en families actief betrokken bij Cuenta Conmigo en er zijn erbij die een stabiel leven lijden. Wel binnen in hun huisjes want werken of een opleiding is voor hun niet weggelegd. Met Cuenta Conmigo gaan we bij ze langs maken we een praatje, geven we voorlichting en kijken we hoe het gaat met de medicijnen. Als het nodig is sturen we de mensen door naar de polikliniek waar de psychiater dagelijks gratis consulten geeft. Dat wil zeggen; hij komt 10 minuten voor afloop van het spreekuur aanrijden in zijn dikke auto en staat in een half uurtje zo’n 20 mensen te woord. Mensen komen dan naar buiten met een stapel recepten en ze halen medicijnen af aan een loket. Soms zijn de voorgeschreven medicijnen niet voorhanden en als ze er wel zijn weten de mensen nooit wat de tabletten zijn en hoeveel ze moeten nemen. Ik blijf proberen om met de psychiater samen te werkenm maar tot nu toe zit hij meer wat met me te flirten dan dat ie moeite doet zich om onze gezamelijke clientele te bekommeren. Tijdens huisbezoeken kom ik er bijvoorbeeld achter dat een moeder de pillen van haar zoon neemt, dat men de dosis naar eigen inzicht verhoogd of verlaagd, dat ze alléén de pillen tegen de bijwerkingen nemen en niet het anti-psychoticum, dat medicijnen kwijtraken en dus al weken niet geslikt worden, of dat er ineens ergens een injectie op is gedoken die een moeder ‘voor de zekerheid’ in haar dochters arm heeft gespoten. De meest bijzondere vraag die mij hier gesteld is: Of het kwaad kan om medicijnen met vuilnis te nemen.. Tja, wat zeg je dan?  Verder is er wat psychiatrie betreft nauwelijks informatie en een héél groot taboe. Sommigen hebben hun hoop gevestigd op dat God hun familielid zal genezen en zijn bang te zondigen als ze naar de dokter gaan of medicijnen gebruiken. Ook krijg ik de indruk dat in de extreem arme gezinnen de dagelijkse zorg voor inkomsten en dus eten voor de hele familie (en die is groot) meer prioriteit heeft dan een psychotisch gezinslid dat op straat rondzwerft en bedelt. Zolang men hem te eten geeft is het ‘oké’. 

Het is moeilijk om de indrukken die ik hier dagelijks opdoe in een blog te omschrijven. Het blijft allemaal zo.. hoe zeg ik het.. Anders. Alles. Voor mij is het een tijd van tegenstellingen. Van armoede en rijkdom, van eenzaamheid en warme contacten, van thuis komen en onderweg zijn en van frustratie en machteloosheid en van hoop en optimisme. Het is als roeien met de weinige riemen die je hebt maar ondertussen wel ontzettend kunnen genieten van al het moois wat je omringt.

Op Reis

SSSt!! Ze staat aapjes te kijken, hoor ik mn zusje zeggen aan de andere kant van de lijn. Mijn hele familie zit thuis in Nederland aan het kerstdiner en ik sta in de jungle onder een boom. Ik probeer zo min mogelijk geluid te maken omdat er boven mij een hele familie aap in de takken hangt. Vind het maar een vreemde ervaring om in het bos op Ometepe te zijn, mezelf verwonderend over al dat natuurschoon (en dus de aapjes) en tegelijkertijd mijn familie aan de andere kant van de lijn ‘merry christmas’ te horen zingen. Ik loop een stukje verder, weg van de apenboom en van Ruben een Spanjaard die ik in de bus hiernaartoe heb leren kennen. Ik fluister in de telefoon dat ik in het bos sta en totaal geen kerstgevoel heb maar ow wat is het fijn om vertrouwde stemmen te horen. 

Voordat ik op Ometepe aankwam ben ik een paar dagen met Merce (Spaans meisje dat voordat ik bij cuenta conmigo kwam daar werkte) in Somoto geweest. Helemaal in het noorden van het land aan de grens met Honduras. In Somoto is er de ´cañon van Somoto´. Een kloof tussen twee giga rotspartijen waar een rivier tussendoor loopt. We zijn met een gids (die met Merce wilde trouwen achteraf, gaat heel snel hier) met zn drietjes de kloof doorgegaan. Een tocht van 5 uur. En mooi! Zwemmend tussen de muisstille rotsen door in kristalhelder water, leek het of de tijd stil stond. Verder moesten we veel klimmen en klauteren en hebben we het laatste stukje in een rubberband tussen het meest smalle stuk van de kloof doorgevaren.

Maar goed, kerst op het eiland. Ometepe is echt een paradijsje. Vanaf het moment dat ik vanaf de boot de twee vulkanen die het eiland kenmerkt zag was ik onder de indruk. Ometepe is een 8-vormig eiland met midden in beide rondjes een vulkaan (goed staaltje kunst van moeder natuur). Ik verwachtte een toeristisch hoogstandje, volle en dure hostels en Nica’s die engels tegen je spreken. Niets van dat alles. Vijf dagen rust, prachtig uitzicht, vriendelijke mensen en nauwelijks commercie. Daarbij ook nauwelijks busvervoer met als gevolg dat ik bij aankomst in de haven ben  opgehaald door een vriend van Merce en achterop zijn motor naar de andere kant van het eiland ben gebracht. Dag twee mis ik de bus die pas 3uur later weer gaat en lift ik na een flink stuk lopen uiteindelijk een hele dag met vier spaanse hippies in een oud busje mee. We bezoeken een natuurlijke waterbron, met volgens de kenners natuurgeneeskundige krachten (dus ik heb een extra baantje  gezwommen).Het lijkt er een beetje op een centerparks subtropisch zwemparadijs maar dat is het dus niet . 

De laatste dag op het eiland besluit ik samen met drie Italianen die ik in de Finca (koffieboerderij) waar ik slaap heb ontmoet om fietsen te huren. De verhuurder is een jonge man die heel wat voortanden mist en in een houten huisje vlakbij de Finca woont. De fietsen staan gestald tussen de kippen en het varken dat om het hutje heen scharrelen. In een uurtje of vier kun je het niet geasfalteerde rondje om de ´kleine´ vulkaan Madeiras wel fietsen is ons verteld. Ik verheug me erop want twee maanden zonder fiets vind ik veel te lang. Echter, al na 5 minuten ligt mn ketting eraf omdat ik probeer te schakelen, wat dus niet werkt. Mn handen doen na een uur hobbelen pijn van de keiharde handvaten en het gebrek aan vering in de voorvork. Meer dan zes uur doen we erover om, over de hobbelwegen vol stenen en keien, heuveltje op heuveltje af, (soms hele stukken lopend want echt niet te doen met die fiets), uiteindelijk in het pikkedonker weer terug te komen bij de ‘For rent BicaKel’ meneer.  Een helse tocht dus maar ow zo mooi! Het eiland heeft iets mystieks en onbeschrijfelijks.Toch proberen; honderd verschillende groentinten, vogels met blauwe vleugels en kuifjes op hun kopje, stranden, koffieplantages, fruitbomen en hele hartelijke mensen.

Heb tweede kerstdag op de veranda van de finca doorgebracht in de hangmat met uitzicht op die almachtige vulkaan ‘la concepcion’.  Tis de hoogste en meest esthetische van Nicaragua;  zo goed als symetrisch en met aan de top bijna altijd een wit wolkje dat als een hoedje boven de top zweeft, en de vulkaan is nog actief ook.

Na bijna een week Ometepe besluit is het paradijsje te verlaten om oud en nieuw te gaan vieren aan het strand; bestemming San Juan del Sur. Op de boot vanaf Ometepe kom ik twee Argentijnse meisjes tegen van wie ik totdat ik op 2 januari weer uit San Juan vertrek niet meer wegga. Ze noemen mij hun zusje en proberen anderen wijs te maken dat ik Argentijns ben (wat overigens niet lukt ben toch te witen heb een raar accent). Eén nachtje slaap ik op een andere plek in een hostel omdat ik daar gereserveerd had maar ik vlucht er s morgens snel weer weg.  Het is er propvol, duur en ik voel me er ver weg van wat Nicaragua tot nu toe voor mij betekent. San Juan del Sur is ongeveer het tegenovergestelde van Ometepe, van heel Nicaragua trouwens. Het is een surfers dorpje met bijna evenveel touristen als nicaraguanen. Het ligt in een baai en het is er erg mooi maar te druk en teveel van het goede voor mij.Maargoed kan moeilijk andere reizigers de schuld geven, ben er per slot van rekening zelf ook zoeen die hier oud en nieuw aan het strand komt vieren. Met mn twee Argentijnse vriendinnen weet ik de drukte wel een beetje te mijden. We slapen boven een eettentje dat door een lieve familie wordt gerund en gaan overdag liftend naar de stranden ten zuiden van de stad die nagenoeg leeg en prachtig zijn. Eén van de twee meiden speelt zo´n klein soort gitaartje waarvan ik de naam ben vergeten. ´s Avonds ga ik met haar langs de barretjes waar zij optreedt (speelt en zingt) en geld ophaalt bij rijke touristen. Op oudejaarsavond/ nacht maak ik een uitzondering  en begeef ik mij tussen de hossende menigte in de meest populaire strandtent. Al na 5 minuten heb ik heen ‘ wil je met me zoenen aanbod’ te pakken van een australier . Als ik zeg dat ik daar niet zo’n zin in heb krijg ik te horen dat dat wel erg ´onnederlands´ is (goede reputatie hebben de Nederlanders hier opgebouwd zeg ) Even later vraagt hij of ik soms erg overgevoelig ben. Nou ja, Gelukkig Nieuwjaar!  Ik ben blij als ik even later met een plastic bekertje rum op het strand zit bij een groep muzikanten die liedjes van Manu Chao trommelen, tokkelen dansen en zingen. Misschien wordt ik dit jaar toch echt een jaartje ouder. 

Vandaag ben ik teruggekomen in Matagalpa morgen weer aan de slag met Karla en Rosalba voor Cuenta Conmigo. Ik kijk terug op twee heerlijke weken ‘vakantie’ en lekker leven met de dag. Ik  heb prachtige plekken gezien,ben helemaal uitgerust, heb nieuwe vrienden gemaakt én heb weer mogen ervaren hoe ontzettend heerlijk en bijzonder het is om op reis te zijn.



Hieronder wat beelden die het verhaal hopelijk wat kracht bijzetten. De fotos staan wat door elkaar maar oke, deze blog en ik zijn nog geen beste vrienden..

Cañon de Somoto

Cañon de Somoto het smalste stuk

Het laatste stukje door de cañon lekker in de rubberband, als princesjes met de voetjes boven water voortgeduwd door twee nica´s, en heel erg gelachen

Tweede kerstdag op Ometepe zag er zo uit

De aapjes kijken net zo hard terug..

De Finca waar ik loggerde met koffie in de achtertuin

De slechtste fiets ooit gereden

Voor het geval dat de vulkaan uitbarst... hier naar links

Het busstation van Rivas, onderweg naar Ometepe

Zo inmens groot zijn de papayas hier. Eef en Peg, hier het bewijs

Veeeeeel groente en fruit markt, kwam er langs met de bus terug naar Matagalpa

Koffie koffie en nog eens koffie, in de bergen rond Matagalpa

Begraafplaats op Ometepe met op de achtergrond de ´kleine´vulkaan Madeiras.

Varken uitlaten.. Dit was tijdens de barre fietstocht

Arme vrouwen komen samen en produceren koffie, veel van dit soort initiatieven tegengekomen onderweg op Ometepe

Fietspad/hobbelpad

Daar is ze weer, la concepcion in zicht

De argentijnse ´´zusjes´ in San Juan del Sur

Vaste prik aan de stranden van SanJuan del Sur, supermooie zonsondergang

Liedjes zingen

Deze pop symboliseert het oude jaar. Zit vol oude spullen en oude gewoonten (rum, bier) die om twaalf uur worden verbrand. De tas ernaast gaat ook in brand, het oude jaar vertrekt ut San Juan del Sur..

Opgepropt achterin de pick-up truck., liftend naar het strand

Dit strand dus

Nog een keer het busstation.

Feliz año nuevo!!!
 

Fotos!! La casa, Matagalpa, Weekendje strand en feest Cuenta Conmigo

Het staat allemaal een beetje door elkaar maar toch, een paar fotos van het leven hier: Met een dikke knuffel van mij!

Mijn Huisje

Uitzicht vanaf mijn balkon

Matagalpa van bovenop de berg (een van de bergen)

Het huis van Cuenta Conmigo met beneden het kantoor en boven woon ik

The office

Karla op Visitas

Karla en Rosalba serveren soep (zelfgemaakt door Rosalba) op mijn kamer

Etentje met Cuenta Conmigo (inclusief het bestuur)

Aan het strand zeeschildpadjes vrijlaten. We werden om 4 uur s ochtends gewekt omdat de schildpadden  eitjes waren uitgekomen, een stuk of 50 baby schildpadjes hebben we vrijgelaten in zee

Anneleen met babyschildpadje

Hostel aan zee

Uitzicht vanaf mijn bed!

Onderweg vanauit de bus naar een buitenwijk van Matagalpa op huisbezoek, zo groen alles!

Even zoeken waar het huisje ook alweer was..

Mijn straatje in Matagalpa, vanaf hier twee blokken omhoog

Park met Khatedraal in centrum van Matagalpa

Mijn straatje maar dan nu echt, van dichtbij (eerste huis na de auto)

Hard geknutseld voor de actividad recreativa

Kerststal in de zon

Veeeel kinderen tijdens het feestje van Cuenta Conmigo

Stoelendans maar dan met bezem

Visite

De ‘pandulcemeneer’ is zo’n beetje mijn wekker geworden. ‘s Ochtends tussen half zeven en zeven uur komt hij voorbij en word ik wakker. De luide toon waarmee hij zijn zoete brood aanbiedt is bijna een soort zingen en doet me glimlachen, oké ik moet opstaan. Vandaag ga ik mijn eerste huisbezoeken; visitas doen.

Gelukkig is er in de ochtend ‘gewoon’ stromend water en word ik echt wakker – even doorbijten- van een koude douche. Ontbijtje van bananen,(eet ik me echt een ongeluk aan) toast en koffie (mmm). Om 8uur komt Rosalba binnen, ik hoor beneden de deuren slaan. Ik loop naar beneden, ook Karla is er, en omdat zij er de vorige week niet was, staan er voor de komende dagen heel wat bezoeken gepland die ik samen met Karla ga doen. Met zn drietjes drinken we nog een kopje koffie en dan is het tijd om te gaan.

We zeggen Rosalba gedag en we lopen in noordelijke richting, van het centrum af. Halverwege de straat is het afgelopen met de bestrating en is het klimmen geblazen. De huizen zien er ook ineens heel anders uit. Ze staan tegen de heuvel aangebouwd, van baksteen of hout, klein, laag, vierkant, golfplaten op het dak. Op de zand/kiezelstraat die stijl omhoog kronkelt spelen kinderen en lopen honden vrolijk rond te snuffelen. We gaan rechtsaf en klimmen nog een beetje steiler een weggetje in. We komen aan bij een huisje van.. ik schat 8m2. Een oudere dame met een vriendelijk gezicht, gerimpeld, zonder gebit, in versleten kleding, komt ons tegemoet ze omhelst ons en ik krijg een zoen op m’n wang: ‘Welkom, kom verder!

Voor de huisbezoeken hoef je geen afspraak te maken, en of het de normaalste zaak van de wereld is, alsof ze onze komst al verwachtte laat de mevrouw Karla en mij het huisje binnen en biedt ze me een stoel aan. De oude dame woont hier samen met haar dochter en kleindochter. De laatste is aan het werk, de dochter is er wel, ze zit op het bed, tenminste, het is een soort verhoging met wat oude lappen erop. Er ligt één kussen aan het ene uiteinde en twee aan het andere uiteinde van het bed. Ze slapen hier vaak met zn drietjes. Boven het bed is een draad gespannen en hangen kleren vlak boven het bed. Op de vloer van zand ligt een hond met haar pas geboren jonkies. Het ruikt er dan ook naar zand en jonge hondjes (logisch ja). Tegen de wand staat een soort tafeltje waar wat lege flessen, oude potjes en rommeltjes op staan. Tussen de bakstenen muur steken twee oude tandenborstels recht naar voren.
Ik vraag de oude mevrouw hoe zij vind dat het gaat.
‘Goed’ zegt ze. En dan ‘Oké, we zeggen hier goed maar..’en ze vertelt dat de prijs van de bonen zo ontzettend hoog is en ze al 4 dagen geen stromend water. Dit vertelt ze met en glimlach, alsof het een soort burenroddel is. Haar dochter is op dit moment ‘stabiel’. Dat wil zeggen; zij vertelt ons dat ze het gevoel heeft dat ze niet in haar eigen lichaam zit. Vroeger werkte ze, verkocht ze fruit in de straten van Matagalpa, sinds ze ziek is geworden niet meer. Ze begon stemmen te horen en dingen te zien die anderen niet zagen. Op het moment voelt zich moe, ze komt het huisje bijna niet uit. Ze is angstig, en dat gevoel dat haar ziel haar is ontnomen gaat maar niet weg. Volgens moeder en dochter is dit de schuld van een spiritueel genezer, die zou haar ziel ontnomen hebben. Op het moment gebruikt de dochter medicijnen die de psychiater heeft voorgeschreven. Drie keer per dag een halve. Van die gele (hoe heten ze ook alweer..) Die helpen wel iets.

Het toeval wil dat het nu tijd is om een halve tablet in te nemen, maar ‘och’, zegt de oude dame, ‘die krengen krijg je nooit doormidden’. Ze legt er eentje op de tafel, pakt een glazen vaasje en begint daarmee hard op de pil te slaan. ‘Het lijkt wel steen’ zegt ze lachend. Nog een keer hameren met de vaas. De pil vliegt door de lucht en verdwijnt onder het bed. Er zijn er nu nog een paar over, deze week zullen ze naar de apotheek moeten voor nieuwe. Gelukkig vinden ze de te breken pil terug, nog maar een keer heel hard slaan. Nee. Helaas, niet doormidden te krijgen. Dan maar een hele?? Of even wachten, een gift overslaan en vanavond maar weer proberen. Ik vraag of ze misschien een mes hebben? Even zoeken.. ja, ergens komt een mesje tevoorschijn, daarmee lukt het uiteindelijk om het tabletje doormidden te krijgen.
Ik vraag mij af hoe ze dit drie keer per dag doen. Misschien kan de psychiater de volgende keer andere tabletten (de halve dosering) of andere tijdstippen kan voorschrijven? Ze zullen het vragen, zeggen ze. Of anders zo’n hakmachientje, kleine moeite groot plezier denk ik.
Het lijkt zo simpel maar door de omstandigheden is het dat niet. Een bezoekje aan de psychiater betekent lang wachten voor 5 minuten consult en weer buiten staan met een recept en verder geen idee wat de voorgeschreven tabletten zijn, waar ze voor dienen, wat de patiënt mankeert. Laat staan een hakmachientje, nada.

Er volgen die ochtend nog meer indrukwekkende verhalen. Niet alle families leven in zulke extreme armoede als de drie vrouwen maar toch schrik ik elke keer weer van wat ik achter de deurtjes van die kleine huizen aantref: Een moeder bijvoorbeeld, met twee kinderen die beide verstandelijk gehandicapt én psychotisch zijn. De meisjes ijsberen door het huisje, neuriënd, met hun handen op hun oren. De keuken is met een hek afgesloten want als de meiden in de keuken komen gaan ze met alles gooien. Ook mogen ze niet naar buiten want dan lopen ze weg. ‘s Nachts wordt een van de twee regelmatig wakker en begint dan te schreeuwen en heen en weer te rennen. De moeder leeft al jaren ‘met slechts de hulp van God’, de dochters opgesloten in huis en haar echtgenoot aan het werk buiten de stad. Het gezin heeft nauwelijks contact met de rest van de familie, en de buren willen niets van ze weten. Het gezin leeft zowel sociaal als fysiek geïsoleerd in hun huisje. De vader bezoekt eens in de 6 weken de psychiater, zonder zijn dochters want die kunnen niet naar buiten. Het komt er dus op neer dat de vader een recept afhaalt bij de polikliniek. Geen dokter heeft al sinds tijden de meiden gezien. Maar medicijnen krijgen ze wel, en veel.

Als we rond het middaguur terugkeren op het kantoor is het tijd voor de siësta. Rosalba en Karla gaan naar huis en ik haal bruin brood bij de Spaanse buurvrouw. Na het eten kruip ik even in de hangmat; de verhalen van de families gaan door mijn hoofd, hoe kan ik in vredesnaam ook maar íets veranderen aan de situatie waarin zij zitten? Wat kan mijn bijdrage zijn? Het is zo veel en zo indrukwekkend.

Nog even naar buiten dan maar want hier liggen voel ik me alleen maar rottig en machteloos. Hup, naar het internetcafeetje op de hoek. Via skype waan ik me ineens in een kompleet andere wereld; Zo sta je in een klein hutje te klungelen om een pil doormidden te hakken, en zo sta je oog in oog, (zij het met een scherm ertussen) met het thuisfront. Alsof je bij hen thuis bent. Luxe huizen, lekker eten, altijd warm stromend water, en absoluut geen zorgen over of je morgen nog wel inkomsten/ eten hebt. Daar, aan de andere kant van dat scherm/ van de wereld, gaat het leven door, werken, gezellig eten met vrienden, liefdesperikelen, relaties, feestjes, film, sinterklaaskadootjes...

Enigzins van streek door de gedachte dat ik op dit moment van beide, compleet verschillende werelden, deel uitmaak loop ik even later terug naar huis. Het is 14uur en vanmiddag doe ik met Karla bij nog vier families visitas.
We bezoeken drie andere gezinnen, elk met een bijzonder verhaal wat veelal neerkomt op; armoede, ziek gezinslid, geen behandeling of, als er wel medicijnen worden gebruikt dan vaak niet constant en ook zonder kennis waarvoor en wat het precies is. De consulten aan een van de twee psychiaters breng weinig teweeg. Psychisch zieke familieleden dolen wat rond in huis of slapen. En dat is vaak maar beter zo zeggen de familieleden, want zolang ze slapen zijn ze rustig. De moed zakt me kortom bij elk verhaal steeds verder in de schoenen om het zo maar te zeggen.

Maar gelukkig ook goed nieuws. In de middag is de moeder van de twee meiden (die twee die opgesloten leven) s middags op het kantoortje is geweest. Ze heeft gezellig met Rosalba zitten kletsen en ze heeft uitgebreid informatie gekregen over de medicijnen die haar dochters gebruiken. Er leek een wereld voor de vrouw open te gaan. Ook is het hele gezin uitgenodigd voor een recreative bijeenkomst die over een paar weken georganiseerd wordt. De officiële uitnodiging hiervoor moet nog volgen maar de vrouw heeft 100x gevraagd of we haar echt niet zullen vergeten uit te nodigen, zoveel zin heeft ze blijkbaar om een dagje met het gezin ‘uit’ te zijn. En nee, we zullen haar niet vergeten.
Die ochtend tijdens de visitas was ze gespannen, bozig en bleef aan een stuk door praten alsof er al in geen jaren iemand naar haar geluisterd had. Die middag verliet ze tevreden glimlachend het pand, en dat is toch maar mooi een glimlach.

Zoete broodjes

‘Pan dulce pan dulce pan dulce pan dulceee’ hoorde ik vanmorgen een mannenstem schreeuwen. Hij loopt waarschijnlijk voorbij met een grote mand met zoet brood die hij op zijn hoofd draagt, zo zag ik gisteren veel van deze verkopers. Door de straat dendert een zware diesel bus, hanen kraaien, volgels fluiten en kinderen gillen en rennen hun weg naar school. Het is half acht en de zon schijnt. Uit het kleine raam van mijn nieuwe huis kan zie ik groene bergen waartegen kleine stenen huisjes zijn gebouwd en daarboven een strak blauwe hemel. Ik ben al vanaf 5 uur vanmorgen klaarwakker, zal wel iets met een jetlag te maken hebben. En, ow ja ik besef ineens ik ben sinds gisteren in Matagalpa, Nicaragua.

Ik ga de trap af naar het kleine keukentje en zet koffie. Beneden mijn woonstudio is de ruimte waar Cuenta Conmigo haar kantoor heeft. Op het grote witte planbord onderaan de trap staat met grote letters; ‘Buenvenida Maaike a Cuenta Conmigo’. Gistermiddag hebben Karla en Rosalba, de twee ‘werknemers’ van Cuenta Conmigo mij hier opgewacht. Karla is psychologe en werkt sinds een jaar voor Cuenta Conmigo en Rosalba is moeder van een zoon met schizofrenie en is al vanaf de oprichting betrokken bij de organisatie. Ik werd hartelijk ontvangen en meegenomen voor een drankje verderop in de straat.

De straten van Matagalpa hebben geen naam, (de wijken wel) en ook geen nummers dus laten Rosalba en Karla mij herkenningspunten zien zodat ik de weg naar la casa terug kan vinden (blokken tellen geblazen) en vertellen ondertussen over Cuenta Conmigo en de stad Matagalpa.  Ik weet niet wat ik precies verwachtte van de stad maar ik verbaasde me over zo’n beetje alles. De huisjes zijn klein, wel van steen maar veelal met golfplaten op het dak. De straten zijn veelal van steen maar sommige stukken zijn zanderig evenals de stoep. Het ruikt overal naar markt en BBQ, weet niet hoe het anders te omschrijven. Er hangt een rustiger sfeer dan in de hoofdstad Managua (waar het een  chaos is) en er is veel groen. Het voelt alsof ik de enige ‘toerist’ ben in deze stad of misschien straal ik gewoon uit dat ik hier voor het eerst ben en nog moet wennen.

Als Rosalba en Karla aan het eind van de dag naar huis gaan ben ik voor het eerst alleen in mn nieuwe huisje, of zeg maar huis want het is er ruim. Het heeft een donkeren houten vloer en donker houten meubels( twee bedden dus kan elke nacht kiezen). Er staat een koelkastje en er is een kleini keukenblok. Naast het woongedeelte is een ruimte waar Cuenta Conmigo bijeenkomsten organiseert, deze heeft een openslaande deur naar een balkonnetje en een hangmat voor de deuropening (handig voor de siesta). In de douche (die lekker koud is) staat een grote regenton voor het geval dat er geen water uit de kraan komt wat af en toe het geval schijnt te zijn. Dit gaat ook een probleem zijn bij het openen van de wasserette in de garage van het pand. De aansluiting voor de wasmachines is er al en geld voor machines ook alleen het wachten is op een akkoord van de stedenband.  Als het zover is moet er dus een grote tank op het dak van het huis worden geplaatst zodat er in geval geen water een voorraadje is. Als de wasserette een succes wordt, kan Cuenta Conmigo onafhankelijk van externe geldschieters worden, maar zover is het dus nog niet helemaal.

Vanmorgen heb ik samen met Rosalba het ziekenhuis van Matagalpa bezocht, ik werd er stil van. Overal wachtruimtes vol mensen. 10-persoons ziekenzalen waar alles en iedereen in-en uitloopt (behalve dan verpleegkundigen die zie ik bijna niet, die komen schijnbaar alleen voor de medicatie). Vroeger liepen er zelfs honden door het ziekenhuis vertelt Rosalba. Patiënten worden vooral verzorgd door hun familie of aan hun lot overgelaten als ze die niet hebben. Het is er warm en het ruikt er niet fris. In een van de bedden die nauwelijks zijn opgemaakt en meer lijken op een soort antieke brancard, verteld een jongen ons dat hij gisteren geopereerd is. Terwijl hij met spoed naar het ziekenhuis moest werd ook zijn jonge zwangere echtgenote (24jr) opgenomen. Zij verloor haar kindje in het ziekenhuis, werd naar huis gestuurd en is nu alleen thuis om voor hun twee jarig zoontje te zorgen terwijl zij nog nabloed en haar man hier in het ziekenhuis ligt. Bij haar is er niemand en hij zegt niet te weten hoe het met haar gaat, ik krijg er een rotgevoel van in mijn buik en dan is dit nog maar een verhaal van al die mensen die hier liggen. Krijg het ineens benauwd en veel te warm, hoe armoedig kan gezondheidszorg zijn? Ik krijg nog een kleine rondleiding over de eerste hulp (privacy ??) en dan staan we  weer buiten.

Ik was met Rosalba in het ziekenhuis omdat een nieuwe patiënte van Cuenta Conmigo  een eerste  afspraak had met de psychiater. Deze zit een paar ochtenden per week in dit ziekenhuis in een kantoortje waar ze psychiatrische consulten doet. Als wij aankomen is de jonge vrouw (27) al naar binnen dus wachten we haar op in de wachtkamer. Als ze even later met haar zus en moeder naar buiten komt gaat ze met haar rug tegen de muur staan, ze heeft een vlakke gezichtsuitdrukking en lijkt met haar gedachten totaal ergens anders te zijn. Ze houdt zich afzijdig en staart voor zich uit. Moeder en zus vertellen dat zij sinds een auto ongeluk 6 jaar geleden psychische klachten heeft gekregen en nooit meer de oude is geworden. 6 jaar hebben ze moeten wachten totdat ze via Cuenta Conmigo een consult bij de psychiater kregen. Daarvoor werden ze dan wel naar huis gestuurd dan wel naar een andere dokter die ook niet kon helpen. Net hebben ze van de psychiater twee recepten gekregen voor medicijnen die ze moeten gaan kopen in een Farmacia in Matagalpa. Volgens Rosalba is de psychiater verplicht medicijnen voor te schrijven die gratis verkrijgbaar zijn dus ik vraag mij af waarom deze vrouw medicijnen moet kopen, het is overduidelijk dat zij uit een arme familie komt, dat kan de psychiater toch ook zien? We beloven de familie uit te zoeken of deze vrouw medicatie kan krijgen die hetzelfde werkt maar gratis is. Rosalba zal hiervoor eventueel later de psychiater bellen en we komen later bij de familie thuis om te kijken hoe het gaat. Ook wordt de familie uitgenodigd voor een workshop a.s zondag bij Cuenta Conmigo waar een verpleegkundige zal komen vertellen over medicijnen en er uitgelegd wordt hoe je medicijnen per injectie toedient (gebeurt bij veel antipsychotica). De moeder en zus van de vrouw danken ons hartelijk,  ze zijn zichtbaar opgelucht dat er na zoveel jaar iets lijkt te gaan veranderen al weten ze nog steeds niet precies wat er met hun dochter/ zus aan de hand is.

Ik krijg een klein beetje een indruk van het werk dat Cuenta Conmigo doet. Het zou toch mooi zijn als de organisatie kan samenwerken met de psychiater, dat mensen die begeleiding nodig hebben standaard doorgestuurd worden als ze dat willen bijvoorbeeld. ‘Dat hebben we geprobeerd maar doet de psychiater niet’ zegt Rosalba. De psychiater schrijft medicijnen voor uit een soort ‘liefdadigheid’ en dat is het.  Ik heb het idee dat er heel veel werk te doen is.

Op de terugweg wandelen we een stukje door een drukke ‘winkelwijk’ en langs de markt. Het krioelt er van de mensen, straatverkopers, bussen, taxis, mensen die op straat staan te koken, rijen kinderen in schooluniform en zwerfhonden kortom, een gezellige drukte, ik kijk mijn ogen uit en stel miljoen vragen aan Rosalba die gezellig kletsend naast me loopt. Vanmorgen vertelde de Spaanse doña Angela, die een kruide winkeltje/ bakkerij heeft tegenover Cuenta Conmigo, dat ze ooit voor ‘even’ naar Nicaragua is gekomen en daarna nooit meer is vertrokken, dus ik ben gewaarschuwd. ‘Aqui puede pasar todo’ (hier kan vanalles gebeuren) zij ze.

De siësta is zo’n beetje over en het wordt iets minder warm. Nog een paar uurtjes en dan gaat de zon onder. We weten nooit precies wat voor een weer het gaat worden, maar,  zeiden Rosalba en Karla, kijk maar naar de antennes boven op de berg die je ziet als je uit je raam kijkt. Als die in de wolken staan komt er regen. Ik kijk opzij uit mijn raam: de antennes steken af tegen een stralend blauwe lucht en ik begin me heel langzaam een klein beetje thuis te voelen.